Hac ibâdeti esnâsında Kurban bayramının birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü günlerinde

Minâ’da bulunan ve Cemre adı  verilen taş yığınlarına nohut büyüklüğündeki taşları  atmak.

Buna şeytan taşlama da denilmektedir.

Remy-i cimâr haccın vâciblerindendir. Kurban Bayramı günlerinde Minâ’da birbirlerinden birer ok atımı uzakta bulunan Cemre-i ûlâ (birinci cemre), Cemre-i vustâ (orta cemre) ve Cemre-i Akabe (Akabe cemresi) adı verilen taş yığınlarına, üç gün her birine yedişer taş atılır. Bu taşlar atılırken Allahü ekber denir. (Mehmed Zihni Efendi)

Remy-i cimâr, Kurban bayramı nın dört gününde de yapılı r. Birinci günü sabahı, Cemre-i Akabe denilen yerde sağ elin baş ve şehâdet parmaklarıyla cemre yerini gösteren duvarın dibine nohut kadar yedi taş atılır. Bayramın ikinci günü öğle namazı nda Minâ’da okunan hutbeden sonra üç cemreye yedişer taş atı lır. Remy-i cimâra mescid-i Hîf’e yakın olandan başlanır. Üçüncü günü de böyle yediş er taş atılır ki, hepsi kırk dokuz taş olur. Dördüncü gün de Minâ’da kalıp fecrden (tan yerinin ağarmasından) güneşin batışına kadar dilediği zamanda yirmi bir taş daha atmak müstehâbdı r. Remy-i cimâr esnâs ında, birinci ve ikinci cemrelere (taş atma yerlerine) taş attıktan sonra kollar omuz hizâsında kaldırılarak ve el ayaları semâya veya kı bleye çevrilerek duâ edilir. Atılacak yetmiş taş Müzdelife’de toplanır. Remy-i cimârı hayvan üstünde yapmak da câizdir. (Mevkûfâtî)

Hac ibâdeti yerine getirilirken, tavâfı n (Kâbe’nin etrâfında dönmenin) ilk üçünde, erkeklerin kısa adımlarla, omuzları silkerek, çalımlı yürümeleri.

Reml, haccın sünnetlerindendir. Resûlullah efendimiz, Mekke’yi feth edip Kâbe’yi tavâf esnâsında, Eshâbı (arkadaşları) ile birlikte reml yaparak tavâf ettiler. Bu şekilde yapmalarının sebebi; karşıdan onları seyreden ve müslümanların zayıf düştükleri kanâatinde olan Mekkeli müşriklere, mü’minlerin güçlü ve azimli olduklarını göstermek içindi. İşte bu sünnet, o hâdisenin hâtırâsıdır. (İbn-i Hümâm)

Kâbe’nin etrâfında yedi defâ tavâf eden (dönen) bir kimse, ilk üçünde reml yapar. Diğer dört tânesini de normal yürüyüşle yapar. Reml yapmaktan maksad; müşriklerin gözünü yıldırmak ve şecâat (kahramanlık) göstermektir. Reml’de efdâl olan, Kâbe’nin yakınında olmasıdır. Kalabalık sebebiyle bu mümkün olmuyorsa, uzaktan yapmalıdır. Dış taraftan üç kere reml yapar, sonra da yaklaşarak mümkün olduğu kadar kimseye eziyet etmeden dört kere daha döner. Her dönüşte, hacer-ül-esved’i istilâm (selâmlama) daha iyidir. (İbn-i Hümâm)

Namazın bölümlerinden her biri; bir namazda kıyâm, rükû ve iki secdenin toplamı.

Bir kimse k ırk gün (cemâatle kılınan) namazın birinci rek’atini kaçırmazsa, ona iki berât (kurtuluş vesîkası, senedi) yazılır: Cehennem’den kurtulma berâtı ve nifâktan (münâfıklıktan) kurtulma berâtı. (Hadîs-i şerîf-Râmûz-ül-Ehâdîs)

Ağız misvâklanmış olarak kı lınan iki rek’at namaz, misvaklanmadan kılınan yetmiş rek’at namazdan daha üstündür. (Hadîs-i şerîf-Taberânî, Beyhekî)

Âkil (akıllı ) ve bâliğ (ergenlik çağına gelmiş) olan her müslümanın her gün beş vakit namaz kılması farzdır. Bu beş vakit namaz kırk rek’at eder. Bunlardan on yedi rek’ati farzdır.

Üç rek’ati vâcibdir. Yirmi rek’ati sünnettir. (İbn-i Âbidîn)

Birinci rek’at, namaza durunca; diğer rek’atler ayağa kalkınca başlar ve tekrar ayağa kalkıncaya kadar devâm eder. Son rek’at ise, selâm verinceye kadar devâm eder. (İbn-i Âbidîn)

İki rek’atten az namaz olmaz. Akşamın farzı ile vitirden başka, her namaz çift rek’atlidir. (Tahtâvî)

Her bir rek’atte namazın farzları, vâcibleri, sünnetleri, müfsidleri ve mekrûhları vardır. (Bkz. İlgili maddeler) (Abdullah-ı Mûsulî)

Namazda rükûa yetişemeyen, o rek’ati imâmla kılm ış olmaz. İmâm rükûda iken gelen, niyyet eder ve ayakta tekbîr getirip namaza girer. (Halebî İbrâhim)

Bir sebebden dolayı bir şeyi habsetmek, alıkoymak; ödenecek mal karşılığında bir malı, alacaklıda veya başka emin bir kimse elinde emânet bırakmak. İpotek etmek.

Rehn ancak mal borcu için verilir ve zor ile alınmaz. Rehn akd ile yâni îcâb ve kabûl (sözleşme) ile yapılır. (İbn-i Âbidîn)

Rehin bırakılan malın, satılmaya elverişli olması şartt ır. Ağırlıkla ve hacim ile ölçülen her şey; altın, gümüş eşyâ, para rehn olarak verilebilir. (İbn-i Âbidîn)

Rehin edilen şeyin satışı, rehn sâhibinin izni olmadan bâtıldır, geçersizdir. Teslîmi câiz değildir. (İmâm-ı Gazâlî)

Rehn, borç ödeninceye kadar habs olunur. Önce borç ödenir; sonra rehn geri verilir. (İbn-i Âbidîn)

Alacaklı; rehnin, borçlunun mülkünden çıkmasına sebeb olamaz, satamaz, kiraya veremez. Rehni, ancak borçlunun izni ile kullanabilir. (Ali Haydar Efendi)

Borçlu, rehndeki malını, alacaklının izni olmadan satamaz. Satmak için isteyemez. (İbn-i Âbidîn)

Yol gösteren, kılavuz; bir kimseye veya bir topluluğa iyi ile kötüyü görmesinde ve doğru yolu bulmasında yard ımcı olan, insanı Allahü teâlânın rızâsına kavuşturmaya çalışan, ilim ve ahlâk sunan zât. (Bkz. Mürşîd)

Allahü teâlânın sevgili Peygamberi Muhammed aleyhisselâm; insanların rehberi, her bakımdan en güzeli, en iyisi ve en üstünüdür. (İmâm-ı Rabbânî)

Allahü teâlâyı tanımaya çalı şmak, bunun için, İslâm ahlâkını bilen ve cenâb-ı Hakk’a kavuşturma yolunu gösteren bir rehber aramak ve ona uymak, İslâmiyet’in emirlerindendir. (İmâm-ı Gazâlî)

İnsanlara rehberlik eden kimsede şu hasletler bulunmazsa, o rehberlik yapamaz. Kusurları örtücü ve bağışlayıcı olması, şefkatli ve yumuşak olması, doğru sözlü ve iyilik yapıcı olması, iyiliği emredip kötülükten men edici olması, misâfirperver ve geceleri insanlar uyurken ibâdet edici olması, âlim ve cesûr olması. (Abdülkâdir-i Geylânî)

Târihi inceleyecek olursak, insanların, önlerinde Allahü teâlânın gönderdiği bir rehber olmadan kendi başları na gittiklerinde, hep yanl ış yollara saptıklarını görürüz. İnsan, kendisini yaratan büyük kudret sâhibinin var olduğunu, aklı sâyesinde anladı. Fakat, ona giden yolu bulamadı . Peygamberleri işitmiyenler, hâlıkı (yaratanı) evvelâ etraflarında aradı. Kendilerine en büyük fâidesi olan güneşi, yaratıcı sandılar ve ona tapmağa başladılar. Kısacası , insan bir, ezelî ve ebedî olan Allahü teâlâyı kendi başı na bir türlü tanıyamadı. Çünkü rehbersiz, karanlıkta doğru yol bulunamaz. Peygamberler en büyük rehberlerdir. İslâm dînini tebliğ eden, en son ve en üstün peygamber, Muhammed aleyhisselâmdır. O’na verilen kitâb, Kur’ân-ı kerîmdir. O’nun doğru yolu gösterici mübârek sözlerine, hadîs-i şerîf denir. Bir insan, bir rehber olmadan Kur’ân-ı kerîmin ve hadîs-i ş erîflerin mânâsını anlayamaz. Bunun için, yeti şmiş ve yetiştirebilen Mürşid-i kâmil denilen büyük din âlimlerine ihtiyaç vardır. Bunların en üstünleri de dört mezheb imâmlarıdır. Bunlar; İmâm-ı a’zam Ebû Hanîfe, İmâm-ı Şâfiî, İmâm -ı Mâlik ve İmâm-ı Ahmed bin Hanbel’dir “rahmetullahi aleyhim ecmaîn”. Bu dört imâm, İslâm dîninin dört temel direkleridir. Kur’ân-ı kerîmin ve hadîs-i şerîflerin mânâlarını doğru olarak öğrenmek için, bunlardan birinin kitâblarını okumak lâzımdır. Bunların herbirinin kitâblarını açıklayan binlerce âlim gelmiştir. Bu açı klamaları okuyan, İslâm dînini doğru olarak öğrenir. Bu kitâbları n hepsindeki îmân bilgileri aynıdır. Bu doğru îmâna “Ehl-i Sünnet” îtikâdı (inancı) denir. (M. Sıddîk Gümüş)

Receb ayının ilk Cumâ gecesi olan Regâib gecesinde kılınan nâfile namaz.

Regâib, Berât ve Kadir gecesi namazını cemâatle (toplu olarak) kılmak mekrûhtur. Peygamber efendimiz böyle yapmamıştır ve yapın diye emir buyurmamıştır. (İmâm-ı Rabbânî)

Mübârek gecelerden. Receb ayının ilk Cumâ gecesi. Regâib, ragîbetin çoğuludur. Ragîbet; ihsân, ikrâm demektir.

Allahü teâlâ, Regâib gecesinde mü’min kullarına, ragîbetler yapar. Regâib gecesinde yapılan duâ red olmaz ve namaz, oruç, sadaka gibi ibâdetlere kat kat sevâb verilir. O geceye hürmet edenleri affeyler. (Seyyid Abdülhakîm)

Türkiye’de ve birçok İslâm memleketlerinde bir asırdan beri Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem mübârek babası Abdullah’ın evlendiği geceye, Regâib kandili ismi veriyorlar. Regâib gecesine böyle mânâ vermek doğru değildir. Böyle mânâ vermek, Resûlullah’ın (sallallahü aleyhi ve sellem) dokuz aydan önce dünyâyı teşrif etmiş olduğunu yâni doğduğunu bildirmek olur ki, bu da noksanlık ve kusurdur. Her bakımdan her insanın üstünde ve her bakımdan kusursuz olduğu gibi, Âmine vâlidemizi nûrlandırdığı zaman da noksan ve kusurlu değildi. Bu zamânın noksan olması tıp ilminde ayb ve kusur sayılmaktadır. (Seyyid Abdülhakîm)

İnce, yumuşak kumaş, bir çeşit döşek; Peygamber efendimizin mîrâc esnâsında (bilinmeyen yerlere götürüldüğü, Cennet’i ve Cehennem’i gördüğü gece) bindikleri Cennet yaygısı.

Resûlullah efendimiz, mîrâc gecesinde, Cebrâil aleyhisselâm ile Burak adındaki beyaz hayvana bindi. Altı ncı gökteki Sidret-ül-müntehâ ağacı nın yanına geldiler. Cebrâil aleyhisselâm Sidre’de kaldı ve; “Kıl kadar ilerlersem, yanar yok olurum” dedi. Resûlullah efendimiz, Cennet’i, Cehennem’i ve sayı sız şeyleri gördü. Sonra Refref üzerine oturdu. Bir anda çok yükseklere çıktı. Hicâb denilen yetmiş bin perdeden geçti. Her hicâb arası çok uzak idi. Her perdede vazîfeli melekler vardı. Refref, Peygamber efendimizi birer birer o perdelerden geçirdi. (Halebî)

Söyleşirken Cebrâil ile kelâm

Geldi Refref önüne verdi selâm.

(Süleymân Çelebi)

1. Allahü teâlâ.

Ölüm hastalığında Resûl-i ekrem, dünyâda kalmakla, âhirete kavuşmak husûslarında serbest bırakıldığı vakit; “Allah’ım, senden Refîk-i a’lâ’yı isterim” buyurmuştur. (Sahîh-i Buhârî, Sahîh-i Müslim)

2. Peygamberlerin, evliyânın, şehidlerin ve sâlih (iyi) kimselerin rûhlarının bulunduğu yer.

Rûhun, bedendeki hâlinden başka hâlleri vardır. Mü’min öldükten sonra, rûhu, Refîk-i a’lâda bulunur. Bedene ilgisi de vardır. Bir kimse, mezârdaki bedene selâm verse, Refîk-i a’lâda bulunan rûhu bu kimseye selâm verir. (Dâvûd bin Süleymân Bağdâdî)

İmâm-ı Rabbânî hazretleri, dilediklerine kavuşup, Allahü teâlânın ihsân ettiği derecelere varıp, cenâb-ı Hakk’ı n takdîri yerini bulunca, Azrâil aleyhisselâmın dâvetini kabûl edip, hicrî bin otuz dört senesi, Safer ayının yirmi dokuzuncu Salı günü Refîk-i a’lâ’ya kavuştu. Sihrind (Serhend) kabristanına defn edildi. (Bedreddîn Serhendî)

Allah’tan korkan takvâ sâhipleri için, başkaları nın ortak olmıyacağı üstün makamlar vardır. Onlar, Refîk-i a’lâ’da yer alırlar. Çünkü onlar âlimlerdir. Âlimler ise, Peygamberlerin vârisleri olmaları bakımından peygamberlerle berâberdir. Refîk-i a’lâ’da bulunmak, peygamberler ve onlara katılanlara mahsûstur. (İmâm-ı Gazâlî)

1. Dost ve arkadaş.

Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:

Kim Allahü teâlâya ve Resûl’e itâat ederse, iş te onlar Allah’ın kendilerine lütuflarda, ihsânlarda bulunduğu peygamberler, sıddîkler, şehîdler ve sâlih kişilerle berâberdir. Bunlar ne güzel refiktirler. (Nisâ sûresi: 69)

Her peygamberin bir refîki vardır. Benim Cennet’teki refîkim Osman’dır. (Hadîs-i şerîf-Savâik-ul-Muhrika)

Önce refîk sonra yol. (Şâh-ı Nakşibend)

Yâ Rab! Kabrimi Ravda-i Cennet et,

Yalnız bırakma, refîkim rahmet et.

(M. Sıddîk Gümüş)

2. Yumuşak huylu, rıfk sâhibi. (Bkz. Rıfk)

Allahü teâlâ refîktir, yumuşaklığı sever. Sertlik edenlere vermediği şeyleri ve başka hiçbir şeye vermediğini yumuşak davranana ihsân eder. (Hadîs-i şerîf-Müslim)

Acıma, merhamet.

Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyuruyor ki:

Sonra (Nûh ve İbrâhim aleyhimesselâmın) arkalarından peygamberlerimizi ardarda gönderdik. Arkalarından da Meryem oğlu Îsâ’yı (aleyhisselâm) gönderdik ve ona İncîl’i verdik. Kendisine tâbi olanların (bağlı kalanların) kalblerine de re’fet ihsân ettik. (Hadîd sûresi: 27)

Acımak ve şefkat duygusunu kalbine yerleştirmiş olan re’fet sâhibleri, himmetlerini zayıf ve âciz bir hayvana varıncaya kadar uzatırlar. Re’fet sâhibi olmak, Allahü teâlânın lütuf ve merhâmetinin eseridir. (Ahmed Rıfat Efendi)

Yukarı kaldırma, yükseltme.

Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki:

Kitabda İdrîs’i de (aleyhisselâm) an. Çünkü o, çok sâd ık bir peygamberdi. Biz onu yüksek bir mekâna (göklere veya Cennet’e) ref’ ettik. (Meryem sûresi: 56, 57)

Doğrusu Allah onu (Îsâ aleyhisselâmı) ref’ edip himâyesine almıştır. Allah Azîz’dir. Hükmünde hikmet sâhibidir. (Nisâ sûresi: 158)

Biz, dilediğimizi derecelerle ref’ ederiz ve her ilim sâhibinin üstünde bir âlim vardır. (Yûsuf sûresi:76)

(Ey Resûlüm! Biz) Senin şânını  (ismini ezân ve ikâmetlerde okunmakla) ref’ etmedik (yükseltmedik) mi? (İnşirâh sûresi: 4)

Ferâiz yâni İslâm mîrâs hukûkunda, Eshâb-ı ferâiz adı verilen Kur’ân-ı kerîmde hisseleri bildirilen mîrâsçılar hisselerini aldıktan sonra terike (ölenin bıraktığı mal) artmış ise ve kalanı alacak kimse yoksa, artan terikenin yine aynı mirasçılar arasında payları oranında taksim edilmesi. Bu sûretle hisse alanlara Eshâb-ı red denilir.

Zevc (koca) ve zevce (han ım) dışındaki Eshâb-ı ferâiz (belli pay sâhipleri) reddiye yoluyla mîrâsçı olur. Zevc ve zevceye red olunmayanlar denir. (M. Mevkûfâtî)

Taşlama; muhsan (evli) olup, zinâ eden kadın ve erkeği taşlayarak öldürme.

Recm olunacak müslüman erkek ve kadını n, zinâ suçunun, dört şâhid ile isbât edilmiş olması veya kendileri tarafından dört kerre îtirâf (kabûl) edilmesi lâzımdır. (İbn-i Âbidîn)

Osmanlılarda, alt ı yüz sene içinde, bir kerre zinâ şâhidliği yapılmamış, bu sebeb ile hiç kimse, recm edilerek öldürülmemiştir. (S. Abdülhakîm Arvâsî)

Hicrî ayların yedincisi ve mübârek üç ayların birincisi.

Receb, Allahü teâlânın ayıdır. Receb dünyâda ve âhirette ikrâm eder. (Hadîs-i ayına ikrâm edene, saygı gösterene, Allahü teâlâ şerîf-Gunyet-üt-Tâlibîn)

Receb’in ilk Cumâ gecesini ihyâ edene (saygı gösterene), Allahü teâlâ kabir azâbı yapmaz. Duâlarını kabûl eder. Yalnız, yedi kimseyi affetmez ve duâların ı kabûl etmez. Fâiz alan veya veren, müslümanları aşağı gören, anasına-babasına eziyet eden, karşı gelen çocuk; müslüman olan ve şerîate dîne uyan kocası nı dinlemeyen kadın, şarkı ve çalgıcılığı san’at edinenler, livâta ve zinâ edenler, beş vakit namazı kılmayanlar. (Hadîs-i şerîf-Gunyet-üt-Tâlibîn)

Receb-i şerîfin bir gün evvelinden, bir gün ortasından ve bir gün de sonundan oruç tutana Receb-i şerîfin hepsini tutmuş gibi, Hak teâlâ hazretleri lütf ve ihsânda bulunur. (Hadîs-i şerîf-Miftâh-ul-Cenne)

Receb ayını n her gecesi kıymetlidir. Receb ayı Âdem aleyhisselâmdan beri kıymetli idi. Her ümmet, bu aya saygı gösterirdi. (Kutbüddîn İznikî)

Ümid etmek, Allahü teâlânın rahmetini ummak. (Bkz. Havf ve Recâ)

Peygamber efendimiz, ölüm döşeğinde yatan bir hastanın ziyâretine giderek, ona, kendisini nasıl hissettiğini sorar. Adam; “Günâhımdan korkuyor, fakat Allahü teâlânın rahmetinden de ümîdimi kesmiyorum” deyince; Resûlullah efendimiz; “Mü’minin kalbinde havf (korku) ile recâ toplandığı müddetçe, Allahü teâlâ o kuluna ümit verir ve onu korktuğundan emîn kılar” buyurmuştur. (Hadîs-i şerîf-İhyâu Ulûmiddîn-Tenbîh-ül-Gâfilîn)

Hicrî-Kamerî senenin üçüncü ayı, Peygamberimizin doğduğu ay.

Resûl-i ekrem sallallahü aleyhi ve sellem, mîlâdı n beş yüz yetmiş birinci yılı Nisan ayının yirmisine rastlayan, Rebî’ul-evvel ayını n on ikinci Pazartesi gecesi, sabaha karşı Mekke-i mükerreme şehrinde dünyâya gelmiştir. Dünyân ın her tarafındaki müslümanlar, her sene, bu geceyi, mevlid kandili olarak kutlamaktadır. Her yerde mevlid kasîdeleri okunarak Resûlullah efendimiz hatırlanmaktadır. Peygamberimiz, nübüvvetten sonra, her yıl, bu geceye ehemmiyet verirdi. Her peygamberin ümmeti, kendi peygamberinin doğum gününü bayram yapmıştı. Bugün de, müslümanların bayramıdır. Neş’e ve sevinç günüdür. (İmâm-ı Kastalânî)

Rızk veren. Yiyecek, içecek gibi kendisi ile faydalanılan şeyi veren.

Hakîkatte hâlık (yaratıcı) ve râz ık Allahü teâlâdı r. İnsana, hâlık veya râzık demek ilhâddır (zındıklık, dinsizliktir). İnsanın aslî s ıfatı, âcizlik ve ihtiyâçtır. Allahü teâlânın sıfat-ı zâtiyyesi (zâtına âit olan sıfatı), kudret (her şeye gücünün yetmesi) ve gınâdır (başkasına muhtâç olmamasıdır). İnsanlara, yarattı ve yaratıcı dememeli; Allahü teâlâya mahsûs olan Hâlık ismini, kimse için kullanmamalı ve ad takmamalıdır. (İsmâil Hakkı Bursevî)

Allahü teâlâ öyle bir Râzıktır ki, kullarının günâhlarından dolayı onların rızıklarını kesmiyor. (S. Abdülhakîm Arvâsî)

Memnûn, hoşnûd olan. (Bkz. Rızâ)

Kendisinden kocası râzı olduğu hâlde ölen her müslüman kadın Cennet’e girer. (Hadîs-i şerîf-Zevâcir)

Namazlarını vakitleri gelince hemen kılanlardan Allahü teâlâ râzı olur. Vakitlerinin sonlarında kılanları da affeder. (Hadîs-i şerîf-Eşi’at-ül-Leme’ât)

Üveys-i Karnî’nin yüksek mertebelere kavuş ması, annesini râzı etmesi bereketiyle idi. Resûlullah efendimiz şöyle buyurdu: “Üveys-i Karnî’nin bütün o kerâmet ve ihsâna kavuşması; annesine iyilik etmesiyledir” (Meşârik-ul-Envâr)

Bayrak, sancak. (Bkz. Livâ)

Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem, yirmi yedi kerre muhârebe yaptı. Bunlardan dokuzunda er olarak hücûm etti. Diğerlerinde başkumandanl ık mevkiinde bulundu. Râyesi siyâh idi. Livâsı (sancağı) daha küçük olup, beyaz idi. (İmâm-ı Kastalânî)

Rivâyet eden, nakleden; duyduğu veya gördüğü bir sözü, bir işi, bir olayı başkasına haber veren; Resûlullah efendimizin hadîs-i şerîflerini, metin (hadîs-i şerîfin kendisini) ve senedi (nakledenleri) ile birlikte nakleden hadîs âlimi.

Hadîs râvîlerinden Ebû Hüreyre radıyallahü anhın bildirdiği bir hadîs-i şerîfte şöyle buyruldu: “Kadın dört şey için nikâh edilir:Malı, soyu, güzelliği ve dîni. Sen, dindâr kadını seç; mes’ûd olursun.” Bir başka hadîs-i şerîfte; “Abdestli olan vücûd âzâsına Cehennem ateşi dokunmaz” buyruldu.

Râvîlerin önde gelenlerinden hazret-i Âiş e vâlidemize, Resûlullah efendimiz şöyle buyurdu: “Ey Âişe, yumuşak ol! Zîrâ Allahü teâlâ, bir ev halkına iyilik murâd ederse, onlara rıfk (yumuşaklık) kapısını gösterir.”

Müksirûn denilen binden fazla hadîs nakletmiş olan râvîlerden Enes bin Mâlik, ş u hadîs-i şerîfi bildiriyor: “Kendisinde şu üç sıfat bulunan, îmânın tadını duyar: Allahü teâlâ ve Resûlünü başkalarından daha çok sevmek. Sevdiğini Allah için sevmek. Küfürden (îmânsız olmaktan) kurtulup hidâyete (doğru yola) kavuştuktan sonra, ateşe atılmayı ne kadar istemezse, küfre dönmeyi de o derece kerih (çirkin) ve kötü görmek.”

Mübârek, bereketli bahçe. Medîne-i münevverede, Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem kabr-i şerîfi ile mescidin o zamanki minberi arasında kalan mübârek mekan, yer. (Bkz. Ravda-i Mutahhera)

Temiz bahçe. Medîne-i münevveredeki Peygamber efendimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) mescidinin içinde bulunan ve Peygamber efendimizin kabr-i şerîfi ile mescidin o zamanki minberi arasında kalan 26 m. uzunluğundaki mübârek yer. Ravda-i mukaddese, Ravda-i mübâreke de denir.

Bu fakire göre yeryüzünün en kıymetli yeri, Kâbe-i muazzama ve bunun etrâfındaki Mescid-i Harâm denilen câmidir. Bundan sonra Medîne’deki Ravda-i mutahheradır. Üçüncü olarak Mekke-i mükerreme şehridir. Görülüyor ki, Ravda-i mutahhera Mekke’den daha üstündür demek doğrudur. (İmâm-ı Rabbânî)

Hacca giden müslümanlar Mekke’de hac vazîfesini yerine getirdikten sonra Medîne’ye gelirler. Mescide girmeden önce gusl abdesti alınır. Peygamber efendimizin kabr-i şerîfini ziyârete niyet edilir. Salevât-ı ş erîfe ve duâ okuyarak Mescid-i nebîye gelinir ve minber yanındaki Ravda-i mutahherada iki rek’at tahiyyet-ül-mescîd namazı, iki rek’at da şükür namazı kılınır. Duâdan sonra Kabr-i şerîf ziyâret edilir. (Abdullah Mûsulî)

Mukaddes bahçe. Peygamber efendimizin sallallahü aleyhi ve sellem Medîne-i münevveredeki mescidinin içinde kabr-i şerîfi ile mescidin o zamanki minberinin arasında kalan mübârek mekân, yer. (Bkz. Ravda-i Mutahhera)

1. Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Kullarına karşı merhâmeti çok olan ve yaptıkları iyilikleri zâyî etmeyen.

Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki:

Muhâcirlerden (Mekke’den göç eden) ve Ensârdan (Medîneli müslümanlardan) sonra, kıyâmete kadar gelen mü’minler; “Yâ Rabbî! Bizi affet ve bizden önce gelen din kardeşlerimizi affet. Kalblerimizde, îmân edenlere karşı hiçbir kin bırakma! Rabbimiz! Şüphesiz ki sen Raûf’sun, Rahîm’sin” derler. (Haşr sûresi: 10)

Kızgı nlık ânında kim on defâ er-Raûf ism-i şerîfini söyler ve Peygamber efendimize salevât-ı şerîfe okursa öfkesi geçer, sâkinleşir. (Yûsuf Nebhânî)

2. “Ümmetine karşı çok merhâmet eden, acıyan” mânâsına Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin isimlerinden.

Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki:

Size kendinizden öyle bir peygamber gelmiştir ki, sizin sıkıntıya uğraman ız, O’na çok ağır ve güç gelir. Size (îmânınıza ve hâlinizin salâhına, iyi olmasına) çok düşkündür. Mü’minlere karşı raûf ve rahîmdir. (Tevbe sûresi: 128)

Kur’ân-ı kerîmin ve hadîs-i şerîflerin derin ve ince mânâlarını, işâretlerini anlayan büyük din âlimi. (Bkz. Ulemâ-i Râsihîn)

Râsih âlimlerin dört hasleti vardır: 1)Allahü teâlâdan korkmak, 2)İnsanlara karşı mütevâzî (alçak gönüllü) olmak, 3)Dünyâya düşkün olmamak, 4)Nefsi ile mücâdele etmek. (İmâm-ı Mâlik)

Râsih âlimler, peygamberlerin vârisleri oldukları müjdelenmiş olan, Resûlullah’a (sallallahü aleyhi ve sellem) tam uyan, kendilerine nice gizli ve ince bilgiler ihsân olunan ve gizli ve açık ilimlere kavuşan âlimlerdir. İsrâ sûresinin seksen beşinci âyetinde meâlen; “Sizlere, ilimden pek az verildi” buyruldu. Burada bildirilen ilim ile şereflenen râsih âlimler perde arkasını seyretmektedirler. (İmâm-ı Rabbânî)

Râsih ilimli âlimlere Allahü teâlânın vâsı tasız olarak ihsân ettiği ilme (vehbî) veya (kalb ilmi)denir. Hadîs-i şerîfte; “İlmi ile amel edene, Allahü teâlâ bilmediklerini bildirir” buyruldu. (Muhammed Hâdimî)

Hicrî ayların dokuzuncusu, üç ayların sonuncusu ve farz olan orucun tutulduğu ay. Ramazan yanmak demektir, çünkü bu ayda oruç tutan ve tövbe edenlerin günahları yanar, yok olur.

Ramazan ayı gelince, Cennet kapıları açılır. Cehennem kapıları kapanır ve şeytanlar bağlanır. (Hadîs-i şerîf-Buhârî)

Kim Ramazân-ı şerîf ve Kurban bayramı gecelerini ihyâ ederse; kalblerin öldüğü gün, onun kalbi ölmez. (Hadîs-i şerîf-Kitâb-ü Metcer-ür-Râbih)

Kim Ramazân-ı şerîfin başından sonuna kadar cemâatle namaz kılarsa, Kadir gecesinden nasîbini almış olur. (Hadîs-i şerîf-Miftâh-ul-Cenne)

Ramazan çok hayırlı ve mübârek bir aydır. Gündüz tutulan oruca, gece kılınan namaza, bu ayda verilen sadakaya, Allahü teâlâ kat kat sevâb verir. (Hazret-i Ömer)

Ramazan ayının ilk gecesinden son gecesine kadar göklerin kapıları açılır. Yâni bereket ve duâların kabûl kapıları açık kal ır.Ramazan gecelerinde namaz kılanlara Allahü teâlâ her bir secdesine bin beş yüz hasenât, lutf ve ihsân buyurur. Kırmızı yâkuttan yapılmış bir cennet verilir. Birçok kapısı olup, kapıları altından, kırmızı yâkutlar ile süslüdür. Allahü teâlâ insanın her orucuna başka başka lutuflar ihsân eder. Oruçlu olduğu günün güneş inin doğuşundan batışına kadar yetmiş bin melek o oruçluya istiğfâr eder. Gecesinde ve gündüzündeki secdelerine, Cennet bağlarında dünyâda tasavvur edemediği ağaçlar dikilir ve gölgeliklerinde binlerce insan gölgelenir. (Muhyiddîn-i Arabî)

Ramazân -ı şerîfte yapılan nâfile namaz, zikir, sadaka ve bütün nâfile ibâdetlere verilen sevâb, başka aylarda yapılan yetmiş farz gibidir. Bu ayda, bir oruçluya iftâr verenin günâhları affolur. Cehennem’den âzâd olur. O oruçlunun sevâbı kadar, ayrıca buna da sevâb verilir. Bu ayda ibâdet ve iyi iş yapabilenlere bütün sene bu i şleri yapmak nasîb olur. Bu aya saygısızlık edenin bütün senesi, günâh işlemekle geçer. Bu ayı fırsat bilmelidir. Elden geldiği kadar ibâdet etmelidir. Allahü teâlânın râzı olduğu işleri yapmalıdır. (İmâm-ı Rabbânî)

Oynamak, dans.

Tasavvuf yolları çoktur. Bunların içinde en lüzumlusu ve en uygunu sünnete yapışan ve bid’atlerden (dinde reformlardan) kaçan büyüklerin yoludur. Bu büyükler, her sözlerinde ve her hareketlerinde, sünnete uyup da, kendilerinde hiçbir keşf, kerâmet, hâl, görüş ve ma’rifetler hâsıl olmaz ise, hiç üzülmezler. Fakat bunların hepsi hâsıl olup da, sünnete uymakta gevşek davranı rlarsa, bunları hiç beğenmezler. İşte bunun içindir ki, bu büyüklerin yolunda sima’ ve raks yasakt ır. Böyle şeylerden hâsıl olacak lezzet ve hâllere kıymet vermemişler, bundan hâsıl olan şeylere dönüp bakmamışlardır. (İmâm-ı Rabbânî)

Allahü teâlânın aşkı ile dolmuş, evliyânın büyüklerinden olan, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, ney ve başka hiçbir çalgı çalmadı. Mûsikî dinlemedi ve raks etmedi. (Abdülhakîm Arvâsî)

Allahü teâlânın Esmâ-i hüsnâsından (güzel isimlerinden). Her şeyi hakkıyla gören, gözeten, koruyan, bir an onlardan habersiz olmayan, murâkabesi (gözetmesi) devamlı olan.

Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:

Allahü teâlâ her şeyi, rakîbdir. (Ahzâb sûresi: 52)

Daha çok Eshâb-ı kirâmdan (Peygamber efendimizin arkadaşlarından) başka din büyüklerinden birinin ismi anıldığı veya yazı ldığında, söylenen veya yazılan “Allahü teâlâ ona rahmet eylesin” mânâsına duâ, hürmet ve saygı ifâdesi. İki kişi için rahmetullahi aleyhimâ, daha çok kimse için rahmetullahi aleyhim denir.

Cüneyd-i Bağdâdî rahmetullahi aleyhin kıymetli sözlerinden bâzıları şöyledir: Bir kimsenin havada bağdaş kurup oturduğunu görürseniz, İslâmiyet’e uymaktaki hassâsiyetine, titizliğine bakınız. Eğer bu yönü tam ise ona uyabilirsiniz. Emir ve yasaklara uymakta az da olsa bir gevşekliği varsa, hemen ondan uzaklaşınız, çünkü size zararı dokunur.

Allahü teâlâdan gâfil olmak, O’nu unutmak, ateşte olmaktan daha beterdir, kötüdür.

Sabır; yüzü ekşitmeden başa gelen dert ve musîbeti yudum yudum içine sindirmektir.

Ebü’l-Hüseyin bin Sem’ûn rahmetullahi aleyh buyurdu ki: “Allahü teâlânın adı bulunmayan söz kıymetsizdir. Allahü teâlâyı hatırlamadan susmak, boşuna vakit geçirmektir. İbret almadan bakmak faydasızdır.”